Áp Lực Tâm Lý Học Đường: Khi Sự Thấu Hiểu Quan Trọng Hơn Điểm Số

Trong hành trình trưởng thành, giai đoạn THPT được ví như một “cuộc vượt biển” đầy biến động. Đây không chỉ là lúc các em đối mặt với áp lực học tập hay cuộc đua trí tuệ, mà còn là giai đoạn chuyển giao tâm lý phức tạp. Đôi khi, những thay đổi về hành vi lại phản ánh một thế giới nội tâm đầy sóng gió mà cả người trong cuộc lẫn phụ huynh đều chưa kịp nhận ra.

Để đồng hành cùng con vượt qua giai đoạn này, sự yêu thương của cha mẹ và sự thấu hiểu từ hệ thống tham vấn tâm lý học đường là hai “trụ cột” không thể thiếu.

1. Bức tranh tâm lý phức tạp của học sinh THPT

Giai đoạn THPT, các em trải qua sự thay đổi nội tiết tố mạnh mẽ, kết hợp với những áp lực cộng hưởng từ nhiều phía:

Áp lực từ tương lai và những con số

Đây là thời điểm các em phải học cách chịu trách nhiệm với những quyết định mang tính bước ngoặt. Những kỳ thi nối tiếp, đặc biệt là với khối 12, kỳ thi Tốt nghiệp THPT và xét tuyển Đại học là một bước ngoặt lớn của cuộc đời. Dưới kỳ vọng gia đình, bản thân, con số trên bảng điểm đôi khi trở thành thước cho giá trị bản thân, khiến các em rơi vào khủng hoảng, âu lo

Khủng hoảng bản sắc cá nhân

Ở tuổi này, nhiều em tự tạo áp lực cho chính mình bằng những câu hỏi mang tính khẳng định như hỏi bản thân là ai, có thể làm được gì, trở thành người như thế nào. Khi không được định hướng đúng, nhu cầu khẳng định bản sắc cá nhân dễ đi chệch hướng, khiến các em mất động lực học tập và cảm thấy mông lung về giá trị của mình.

Mạng xã hội và áp lực đồng trang lứa 

Sự bùng nổ của mạng xã hội khiến trẻ dễ rơi vào bẫy so sánh. Chứng kiến bạn bè đạt thành tựu, có ngoại hình nổi bật hay cuộc sống vật chất dư dả dễ nảy sinh tâm lý tự ti, mặc cảm. Bên cạnh đó, nội dung thiếu kiểm duyệt và nỗi sợ bị đào thải khỏi các nhóm bạn hoặc những rung cảm đầu đời của các em cũng khiến mọi thứ trở nên nặng nề hơn.

Những áp lực cả bên trong và bên ngoài khiến học sinh cảm thấy căng thẳng

2. Nhận diện những dấu hiệu tâm lý điển hình

Trẻ ở tuổi THPT bắt đầu hình thành cái tôi mạnh mẽ, khao khát được công nhận nhưng lại thiếu hụt kỹ năng quản lý cảm xúc. Phụ huynh có thể quan sát thấy những thay đổi như:

Tâm trạng biến động đột ngột: Thường xuyên buồn bã, chán nản hoặc dễ nổi nóng vô cớ; nhạy cảm quá mức, lo âu, cảm thấy tự ti và tự trách mình.

Hành vi khác lạ: Thu mình, cách ly với xã hội, né tránh bạn bè và người thân; mất hứng thú với những sở thích cũ; đôi khi im lặng một cách đáng ngờ hoặc có hành vi tự làm hại bản thân (cào da, cắt tay…).

Biểu hiện thể chất: Mệt mỏi, rối loạn giấc ngủ, thay đổi khẩu vị đột ngột; đau bụng hoặc chóng mặt không rõ nguyên nhân sinh học.

Sa sút trong học tập: Khó tập trung, trí nhớ kém, bỏ bê bài vở và có những suy nghĩ tiêu cực về tương lai.

Những dấu hiệu tâm lí có thể phát hiện thông qua những hành vi, biểu hiện trong sinh hoạt hàng ngày

3. Hệ lụy từ sự chủ quan và hướng đi cho phụ huynh

Đừng để trẻ cô độc trong chính ngôi nhà mình

Nhiều bậc cha mẹ cho rằng: Tầm tuổi này chỉ có ăn và học, không có những áp lực về tài chính và áp lực công việc, cuộc sống. Chính sự chủ quan này vô tình đẩy trẻ vào thế cô độc. Khi không tìm được tiếng nói chung tại nhà, trẻ dễ tìm đến những cách giải tỏa tiêu cực hoặc bị lôi kéo bởi những nhóm bạn không tốt.

Quan tâm là đồng hành, không phải kiểm soát

Phụ huynh cần lắng nghe và chấp nhận những cảm xúc “không ổn” của con như một phần tất yếu của quá trình lớn lên. Hãy cố gắng tạo không gian an toàn để con sẵn sàng chia sẻ, lắng nghe trọn vẹn thay vì vội vàng phán xét hoặc đưa lời khuyên, Xây dựng sự tự tin cho con bằng cách cho con tự chịu trách nhiệm với những quyết định nhỏ

Sự quan tâm của gia đình chính là điều quan trọng trong việc điều chỉnh tâm lí cho các em học sinh

4. Trường THPT Hoàng Mai: Xây dựng ngôi trường hạnh phúc từ sự thấu hiểu

Hiểu rõ những biến động tâm lý của học sinh, trường THPT Hoàng Mai có phòng tham vấn học đường với một sứ mệnh như một vùng xanh của các em học sinh trong trường

Tại phòng tham vấn học đường, các em có thể tâm sự những lời khó nói, được giúp nhận diện, tìm ra giải pháp cho những vấn đề khó, hỗ trợ giải đáp những khúc mắc cho các em học sinh khối 12 trước những kì thi bước ngoặt

Tại Trường THPT Hoàng Mai, việc duy trì phòng tham vấn cũng là cam kết về chất lượng giáo dục toàn diện. Chúng tôi tin rằng, khi tâm trí thoải mái, sự sáng tạo và kết quả học tập của các em sẽ tự động được khai phóng.

Các em sẽ được tham vấn tâm lí tuổi học trò, giải đáp những khúc mắc chưa dám chia sẻ với gia đình, bạn bè

Chăm sóc tâm lý trẻ tuổi THPT là một hành trình dài cần sự phối hợp chặt chẽ giữa Gia đình – Nhà trường – Xã hội. Hãy để sự thấu hiểu là cầu nối giúp các em vững vàng, tự tin hơn trong cuộc sống

THÔNG TIN LIÊN HỆ:

TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG HOÀNG MAI